1چکیده مبسوط مقدمه و هدف: Orchis simia یکی از گیاهان دارویی خانواده Orchidaceae است که غده های آن در سراسر جهان تجارت می شود. بخش های غیرقابل فروش این گیاهان معمولاً دور ریخته می شوند (مثلاً گل آذین، برگ و ساقه ) و مقدار زیادی زیست‎توده استفاده نشده تولید می کنند. اثرات دارویی گیاهان معمولاً از ترکیب متابولیت های ثانویه موجود در آن ها حاصل می شود. شناسایی و کمی‎سازی متابولیت های ثانویه نقش مهمی در بهره برداری از پتانسیل دارویی گیاه خواهد داشت. ارکیده ها در محیط ها و زیستگاه‎های مختلفی رشد می کنند که عمدتاً به‎دلیل وجود مجموعه ای از متابولیت های ثانویه منحصربه فرد است که به این گیاهان کمک می کند تا شرایط استرس زا را تحمل کنند. بنابراین، این گیاهان به‎دنبال رویکردهای سنتی به عنوان منبع مهمی برای اکتشاف زیستی مطرح شده اند . تعدادی از ترکیبات به‎دست آمده از قسمت های مختلف ارکیده حاکی از فعالیت بیولوژیکی است. آلکالوئیدها، فلاونوئیدها، فنانترن ها، ترپنوئیدها، مشتقات بی بنزیل و سایر ترکیبات فعال بیولوژیکی در ارکیده ها گزارش شده است. بررسی حاضر به شناسایی مواد فیتوشیمیایی موجود در ارکیده Orchis simia می پردازد. مواد و روش ها: برای بررسی فیتوشیمیایی اندام های گل آذین، برگ و ساقه ارکیده سیمیا به طور جداگانه، پس از جمع آوری نمونه ها از طبیعت و جدا سازی اندام های برگ، ساقه و گل آذین و سپس شستشوی اولیه با آب و خشک کردن در سایه، هر یک از اندام ها به طور مجزا پودر شده و عصاره متانولی با روش اولتراسونیک و سانتریفیوژ استخراج شد و ارزیابی فنل کل (TPC) با روش فولین سیکالچو و تعیین ظرفیت آنتی اکسیدان کل (TAC) با روش  FRAPو برآورد کمی و کیفی ترکیبات اصلی با روش HPLC و  LC-MSانجام شد. یافته ها: تجزیه و تحلیل کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا (HPLC) و کروماتوگرافی مایع- طیف سنجی جرمی (LC-MS) نمونه های O. simia منجر به جداسازی 28 متابولیت ثانویه (4 ترکیب مشتقات بی بنزیل، 8 ترکیب فنولیک و فلاونوئید و 16 ترکیب آلکالوئید) شد. ترکیبات فنولیک و فلاونوئید شناسایی شده در ارکیده سیمیا شامل بنزوئیک اسید، کافئیک اسید، ام-کوماریک اسید، روتین، لوتئولین، کامفرول، کوئرسیترین و کوئرستین بود. به موازات آن، مقادیر فنل کل و ظرفیت آنتی اکسیدان کل عصاره ها نیز اندازه گیری شد. نتایج حاصل از تجزیه واریانس داده های به‎دست آمده نشان داد که نمونه های برگ، ساقه و گل آذین تفاوت معنی داری در سطح 1 درصد با یکدیگر از نظر میزان فنل کل و ظرفیت آنتی اکسیدان کل دارند. در بین اندام های مورد مطالعه، عصاره گل آذین از نظر 28 متابولیت ثانویه و همچنین فنل کل و ظرفیت آنتی اکسیدان کل، برتر از سایر بافت های مورد مطالعه بود. همچنین، نتایج مقایسه میانگین نشان داد که مقـدار ترکیبـات فنل و ظرفیت آنتی اکسیدان کل در انــدام های مختلــف گیــاه Orchis simia یکســان نیســت و در 3 گروه مختلف قرار گرفتند. بیشترین میزان فنل کل (138/65 میلی گرم معادل اسید گالیک بر گرم وزن خشک) در گل آذین ارکیده مشاهده شد. همچنین بالاترین و کمترین میزان ظرفیت آنتی اکسیدان به‎ترتیب مربوط به نمونه های گل آذین (77/58 میکرومول بر گرم وزن خشک) و ساقه (53/24 میکرومول بر گرم وزن خشک) به‎دست آمد. از بین نمونه های برگ، ساقه و گل آذین O. simia، ساقه آن دارای بالاترین میزان مشتقات بی بنزیل بود. بیشترین میزان ترکیبات فرار شناسایی شده در عصاره ها از نوع کریزوتوکسین (Chrysotoxin) به‎میزان (2/286 میکرو گرم بر میلی لیتر) بود که در ساقه رؤیت شد. درحالی که سایر ترکیبات فرار مانند ترکیبات گیگانتول (Gigantol) و موسکاتیلین (Moscatilin) به‎میزان کمتری به‎دست آمد و کریپیداتین (Crepidatin) در ساقه بسیار ناچیز (0/213 میکرو‎گرم بر میلی لیتر) و در برگ و گل آذین شناسایی نشد. بیشترین میزان ترکیبات آلکالوئید شامل تتراندرین (47/20 نانو گرم بر میلی لیتر) و در گل آذین به‎دست آمد. کوکسولین (Cocsuline)، ترکیب آلکالوئید مشترک در تمامی اندام های مورد مطالعه بود و بیشترین مقدار این ترکیب در گل آذین (30/54 نانو گرم بر میلی لیتر) و سپس در ساقه (28/81 نانو گرم بر میلی لیتر) شناسایی شد. 5 ترکیب آلکالوئید شامل (Isotetrandrine، (+)-thalmirabine ، Dimethyltubocurarine،Pheanthine  وThalidasine ) فقط در برگ و 4 ترکیب شامل (Gyroamericine، Racemosidine C، Chondrofoline و Thalfoetidine) در ساقه و 5 ترکیب شامل (+)-angchibangkine)، (+)-12-O-methyltricordatine، Baluchistine، (+)-Tubocurarine chloride  و Penduline) در گل آذین ارکیده O. simia شناسایی شدند که از بین آن ها، ترکیبات موجود در گل آذین ارکیده، بیشترین مقدار را به‎خود اختصاص دادند. نتیجه گیری: آگاهی مناسب از ترکیب شیمیایی گیاه منجر به درک بهتر ارزش دارویی احتمالی آن می شود. بنابراین در این پژوهش، مقدار ترکیبات بیوشیمیایی و ظرفیت آنتی اکسیدان عصاره ها در اندام های برگ، ساقه و گل آذین ارکیده سیمیا مطالعه شد. طبق  نتایج این پژوهش، گل آذین O. simia منبع بالقوه ظرفیت آنتی اکسیدان، فنل و آلکالوئید است که نقش دارویی مهمی خواهند داشت. متابولیت های ثانویه به دست آمده از این گیاه برای اولین بار گزارش می شوند و برای پیشرفت ها و کاربردهای دارویی جدید در آینده مفید خواهند بود. همچنین، این مطالعه به کاهش ضایعات ارکیده مورد مطالعه در تولید صنعتی کمک خواهد کرد، زیرا اندام های هوایی آن می تواند برای اهداف دارویی مورد بهره برداری قرار گیرد.

در این مطالعه اثر ABA روی مقدار کلروفیل، کاروتنوئید، آنتوسیانین و فلاونوئیدهای گیاهان نر و ماده شاهدانه بررسی گردید. گیاهان با محلولهای ABA (1 mg/L و10 ) و آب مقطر به عنوان شاهد محلول پاشی شدند. نتایج نشان داد که مقدار کلروفیلb ،a و کل در گیاهان ماده تیمار شده با 1 mg/L و ABA 10 کاهش یافت. گیاهان نر فقط در ABA 10 mg/L کاهش مقدار کلروفیل را نشان دادند. تیمار ABA تاثیری در مقدار کاروتنوئیدها در گیاه نر نداشت ولی در گیاه ماده باعث کاهش غلظت کاروتنوئیدها شد. غلظت آنتوسیانین در گیاهان نر در ABA 10 mg/L کاهش یافت در حالی که مقدار آنتوسیانین گیاهان ماده در هر دو سطح ABA افزایش یافت. در هر دو جنس نر و ماده، فلاونوئیدها با ماکزیمم جذب 270 nm در تیمار ABA 1 mg/L افزایش نشان دادند و فلاونوئیدها با ماکزیمم جذب 330nm بدون تغییر بودند. فلاونوئیدهای با ماکزیمم جذب300nm  در گیاهان نر در ABA 10 mg/L و در گیاهان ماده در تیمار ABA 10 mg/L افزایش نشان داد. مقدار دلتا 9-تتراهیدروکانابینول در گیاهان تیمار شده با ABA افزایش یافت. این مطالعه نشان داد گیاه نر و ماده شاهدانه به صورت متفاوتی به ABA پاسخ می دهند. ABA می تواند متابولیتهای ثانویه ای مانند آنتوسیانین، فلاونوئیدها و تتراهیدروکانابینول (THC) را افزایش دهد و باعث کاهش متابولیتهای اولیه مانند کلروفیل و کاروتنوئیدها در گیاه شاهدانه شود.

کمبود آب از مهمترین عوامل بازدارنده رشد و نمو گیاه و کاهش عملکرد به ویژه در مرحله گلدهی و گرده افشانی گیاهان است. به منظور ارزیابی اکوتیپ های سیاه دانه از لحاظ تحمل به تنش خشکی در مرحله گلدهی (انتهای فصل) آزمایش مزرعه ای به صورت کرت های خرد شده در قالب طرح پایه بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در دانشگاه محقق اردبیلی اجرا در سال زراعی 96-1395 شد. فاکتور اصلی آزمایش شامل آبیاری (آبیاری کامل و قطع آبیاری در مرحله گلدهی) و عامل فرعی شامل اکوتیپ های مختلف سیاه دانه بودند. نتایج تجزیه واریانس داده ها نشان داد که تنش خشکی باعث کاهش معنی دار در تمامی صفات اندازه گیری شده به جز تاریخ گلدهی شد. مقایسه میانگین داده ها نشان داد که بیشترین مقدار عملکرد دانه و درصد روغن را به ترتیب اکوتیپ های سمیرم و کاظمین دارند. همچنین بیشترین وزن هزار دانه در تیمار آبیاری کامل و در اکوتیپ های اردستان و خمینی شهر حاصل شد. بر اساس نتایج تجزیه خوشه ای در شرایط تنش خشکی، اکوتیپ های مورد مطالعه در سه گروه مختلف قرار گرفتند که اکوتیپ های گروه سوم شامل اکوتیپ های خمینی شهر، سمیرم، اصفهان، اردستان و شهرضا از عملکرد و اجزای عملکرد بالاتری برخوردار بودند. بنابراین، اکوتیپ های مذکور به عنوان اکوتیپ های با عملکرد بالا و متحمل به تنش خشکی شناخته شدند. مقایسه اکوتیپ های مختلف سیاه دانه با ترسیم نمودار سه بعدی بر اساس عملکرد در شرایط آبیاری کامل (Yp) و تنش خشکی انتهای فصل (Ys) و هر یک از شاخص های تحمل تنش (STI) و شاخص پایداری عملکرد (YSI) نشان داد که از لحاظ این شاخص ها اکوتیپ های خمینی شهر، سمیرم، اصفهان، شهرضا و اردستان به عنوان اکوتیپ های برتر در هر دو شرایط محسوب می شوند.

ﺗ, ﻨ, ﺶ,ﺧ, ﺸ, ﮑ, ﯽ,ﺑ, ﻪ,ﻋ, ﻨ, ﻮ, ان ﯾ, ﮏ,چالش مهم در ﮐ, ﺎ, ﻫ, ﺶ,ﺗ, ﻮ, ﻟ, ﯿ, ﺪ,در ﮔ, ﯿ, ﺎ, ﻫ, ﺎ, ن ﺷ, ﻨ, ﺎ, ﺧ, ﺘ, ﻪ,ﺷ, ﺪ, ه اﺳ, ﺖ, ، معهذا ﺷ, ﻨ, ﺎ, ﺳ, ﺎ, ﯾ, ﯽ,و معرفی ژﻧ, ﻮ, ﺗ, ﯿ, ﭗ, ﻫ, ﺎ, ی متحمل ﺑ, ﻪ,ﺗ, ﻨ, ﺶ,خشکی ﯾ, ﮑ, ﯽ,از راهﮐ, ﺎ, رﻫ, ﺎ, ی ﻏ, ﻠ, ﺒ, ﻪ,ﺑ, ﺮ,ﺷ, ﺮ, اﯾ, ﻂ,ﻧ, ﺎ, ﻣ, ﺴ, ﺎ, ﻋ, ﺪ,ﻣ, ﺤ, ﯿ, ﻄ, ﯽ,اﺳ, ﺖ, . ﺑ, ﻪ, ﻣ, ﻨ, ﻈ, ﻮ, ر ﺷ, ﻨ, ﺎ, ﺳ, ﺎ, ﯾ, ﯽ,ژﻧ, ﻮ, ﺗ, ﯿ, ﭗ, ﻫ, ﺎ, ی ﻣ, ﺘ, ﺤ, ﻤ, ﻞ,و ﺣ, ﺴ, ﺎ, س ﺑ, ﺮ, ﻧ, ﺞ,ﺑ, ﻪ,ﺗ, ﻨ, ﺶ,ﺧ, ﺸ, ﮑ, ﯽ,در مرحله گلدهی در شرایط مزرعه ای ﺑ, ﺮ,اﺳ, ﺎ, س ﺷ, ﺎ, ﺧ, ﺺ, ﻫ, ﺎ, ی ﺗ, ﺤ, ﻤ, ﻞ,و ﺣ, ﺴ, ﺎ, ﺳ, ﯿ, ﺖ, ، آزﻣ, ﺎ, ﯾ, ﺸ, ﯽ,ﺑ, ﺎ,15 ژﻧ, ﻮ, ﺗ, ﯿ, ﭗ,ﺑ, ﺮ, ﻧ, ﺞ,در ﻗ, ﺎ, ﻟ, ﺐ,ﻃ, ﺮ, ح ﺑ, ﻠ, ﻮ, کﻫ, ﺎ, ی ﮐ, ﺎ, ﻣ, ﻞ,ﺗ, ﺼ, ﺎ, دﻓ, ﯽ,ﺑ, ﺎ,ﺳ, ﻪ,ﺗ, ﮑ, ﺮ, ار در دو ﻣ, ﺤ, ﯿ, ﻂ,ﺑ, ﺪ, ون ﺗ, ﻨ, ﺶ,(ﻏ, ﺮ, ﻗ, ﺎ, ب) و ﺗ, ﻨ, ﺶ,ﺧ, ﺸ, ﮑ, ﯽ,در ﺳ, ﺎ, ل زراﻋ, ﯽ,1397 در دو منطقه عباس آباد و کتالم اﺟ, ﺮ, ا ﮔ, ﺮ, دﯾ, ﺪ, . برای ارزیابی میزان حساسیت یا تحمل ژنوتیپ ها به تنش خشکی، عملکرد ژنوتیپ ها در شرایط بدون تنش (Yp) و تنش خشکی (Ys) و میانگین عملکرد کلیه ژنوتیپ ها در شرایط بدون تنش () و تنش ()، شاخص های تحمل تنش، میانگین حسابی (MP)، میانگین هندسی (GMP)، میانگین هارمونیک (HM)، تحمل (TOL)، تحمل به تنش (STI)، شاخص پایداری عملکرد (YSI)، شاخص عملکرد (YI) و حساسیت به تنش (SSI) مورد ارزیابی قرار گرفتند. از میان ژﻧ, ﻮ, ﺗ, ﯿ, ﭗ, ﻫ, ﺎ, ی مورد مطالعه ژنوتیپ های شصتک (62/54) و علی کاظمی (92/46) ﺑ, ﻪ, ﺗ, ﺮ, ﺗ, ﯿ, ﺐ,ﺑ, ﯿ, ﺸ, ﺘ, ﺮ, ﯾ, ﻦ,ﻣ, ﻘ, ﺪ, ار را ﺑ, ﺮ, ای شاخص HMﻧ, ﺸ, ﺎ, ن دادﻧ, ﺪ, . ﺑ, ﺮ,ﻣ, ﺒ, ﻨ, ﺎ, ی ﺷ, ﺎ, ﺧ, ﺺ,MP و GMP، ژنوتیپ های شصتک (04/61) و سنگ طارم (15/3) و بر ﻣ, ﺒ, ﻨ, ﺎ, ی شاخص STI ﺑ, ه ترتیب ژنوتیپ های شصتک (54/1) و علی کاظمی (08/1) برتر بودند. ﮐ, ﻤ, ﺘ, ﺮ, ﯾ, ﻦ,ﻣ, ﻘ, ﺪ, ار ﺷ, ﺎ, ﺧ, ﺺ,حساسیت به تنش (SSI) و ﺑ, ﯿ, ﺸ, ﺘ, ﺮ, ﯾ, ﻦ,ﻣ, ﻘ, ﺪ, ار شاخص پایداری عملکرد (YSI) ﺑ, ﺎ,روﻧ, ﺪ,رﺗ, ﺒ, ﻪ,ﻣ, ﺸ, ﺎ, ﺑ, ﻪ,ﺑ, ﻪ, ﺗ, ﺮ, ﺗ, ﯿ, ﺐ,ﺑ, ﺮ, ای ژنوتیپ های شیرودی (32/0) و خزر (76/0) ﻣ, ﺤ, ﺎ, ﺳ, ﺒ, ﻪ,ﺷ, ﺪ, . ﻋ, ﻤ, ﻠ, ﮑ, ﺮ, د در ﺷ, ﺮ, اﯾ, ﻂ,ﺗ, ﻨ, ﺶ,(Ys) ارﺗ, ﺒ, ﺎ, ط ﻣ, ﺜ, ﺒ, ﺖ,و ﻣ, ﻌ, ﻨ, ﯽ, داری ﺑ, ﺎ,ﻫ, ﻤ, ﻪ,ﺷ, ﺎ, ﺧ, ﺺ, ﻫ, ﺎ, ی ﺗ, ﻨ, ﺶ,به جز شاخص های تحمل (TOL) و میانگین هندسی (GMP) ﻧ, ﺸ, ﺎ, ن داد. تجزیه کلاستر بر اساس 10 شاخص مورد مطالعه در شرایط تنش خشکی باعث تشکیل 2 گروه گردید. بر اساس نتایج تجزیه به مؤلفه های اصلی، دو مؤلفه اول بیش از 6/92 درصد از اطلاعات کل را شامل شدند. مؤلفه اول 76/58 درصد تغییرات کل را توجیه کرد. با توجه به شاخص تحمل خشکی ژنوتیپ های شصتک، علی کاظمی و سنگ طارم نظر به دارا بودن بیشترین میزان عملکرد در هر دو شرایط محیطی و داشتن شاخص تحمل به تنش بالا به عنوان ژنوتیپ های متحمل پیشنهاد می شوند.

به منظور ارزیابی اثرات مدیریت کود نیتروژن در مرحله جوانه زرد به عنوان یکی از مراحل مهم گلدهی بر عملکرد دانه کلزا با بهره گیری از شاخص تغذیه نیتروژن (نسبت غلظت نیتروژن در گیاه به حالت مطلوب آن)، آزمایشی به صورت آشیانه ای و در قالب طرح کاملا تصادفی در 15 مزرعه منتخب شهرستان گرگان که در سه سطح مدیریت خوب، متوسط و ضعیف طبقه بندی شده بودند، در سال زراعی 89 ـ 1388 انجام شد. در طول این مطالعه، با هدف کمی سازی مدیریت زراعی، پرسشنامه هایی نیز با کمک کشاورزان تکمیل شد. بر اساس نتایج به دست آمده، سطوح مدیریت مورد بررسی از نظر شاخص تغذیه نیتروژن دارای تفاوت معنی دار (P<0.01) بودند. در این آزمایش با وجود آنکه مقادیر شاخص تغذیه نیتروژن در مزارع با سطح مدیریت خوب بالاتر از دیگر سطوح مدیریت بود، اما در طول فصل رشد و در هر سه سطح مدیریت، میزان این شاخص کمتر از یک اندازه گیری شد، که نشان دهنده محدودیت در رشد و عملکرد گیاه به دلیل کمبود نیتروژن است. بین شاخص تغذیه نیتروژن در مرحله جوانه زرد با عملکرد دانه نیز همبستگی مثبت و معنی دار (P<0.05) وجود داشت که اهمیت دسترسی به منابع نیتروژن در مرحله جوانه زرد را تایید می کند.

پیچک صحرایی، یکی از علف های هرز چند ساله دارای ریشه عمیق و مقاوم به خشکی در ایران است. مصرف علف کش ها عدم کنترل کافی این علف هرز را نشان می دهند. تحقیقات اندکی در زمینه بکارگیری متوالی علف کش های پس رویشی در کنترل پیچک در مرحله گلدهی در ایران انجام گرفته است. در این راستا، این طرح در استان های تهران و اصفهان و در قالب طرح کاملا تصادفی با 13 تیمار و چهار تکرار اجرا شد. تیمارهای آزمایش عبارت بودند از: علف کش های گلایفوسیت (رانداپ، 41% SL) به همراه سولفات آمونیوم، گلایفوسیت جدید (ویدمستر، 35% SC)، آمیترول+ تیوسیانات آمونیوم+ گلایفوسیت (ایلیکو، 9/30% SL)، تریکلوپیر (گارلون، 60% EC)، فلوروکسی پیر (استارن، 25%EC) و شاهد بدون علف کش که علف کش ها در مرحله گلدهی و به صورت لکه ای روی پیچک ها استفاده شدند. پس از رشد مجدد تا دو مرتبه دیگر در مرحله گلدهی، استفاده از علف کش ها تکرار شد. نتایج، نشان دهنده کنترل 100 درصدی پیچک صحرایی در استان تهران، پس از کاربرد این علف کش ها در پاییز و در مرحله گلدهی بود. همچنین ساقه ها تا سه الی چهار ماه بعد از سمپاشی، دوباره رشد نکردند. ارزیابی های نظری در استان اصفهان نشان داد که علف کش های فلوروکسی پیر و تریکلوپیر، بین 94 تا 97 درصد پیچک صحرایی را کنترل کردند. همچنین علف کش ها در پایان آزمایش، وزن خشک و تعداد ساقه های پیچک صحرایی را تا 93 درصد کاهش دادند.

به منظور ارزیابی واکنش 13 توده ی ارزن به قطع آبیاری در مراحل انتهایی، دو آزمایش مجزا در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در مرکز تحقیقات کشاورزی بیرجند در دو سال زراعی 85-1384 اجرا گردید. در آزمایش اول آبیاری با آغاز گلدهی (10% ظهور پانیکول) قطع شده و در آزمایش دوم، شرایط نرمال آبیاری به صورت عادی و با دور هر 7 روز یک بار اعمال گردید. نتایج نشان داد که اثر تنش خشکی و توده بر تمامی صفات مورد بررسی معنی دار بود. قطع آبیاری منجر به کاهش صفات مورد بررسی شده و بیشترین درصد کاهش مربوط به عملکرد دانه و علوفه خشک بود. توده های 143-15 (خراسان جنوبی) و 24-15 (یزد) دارای بیشترین میانگین دو ساله عملکرد دانه و علوفه خشک و توده 132-15 (همدان) دارای کمترین عملکرد در بین توده های مورد بررسی بودند. بر اساس نتایج این پژوهش و با توجه به کاهش قابل ملاحظه عملکرد دانه و علوفه خشک در تیمار قطع آبیاری، این رژیم آبیاری به عنوان یک راهبرد موثر و قابل قبول در مدیریت آبیاری ارزن در منطقه بیرجند به شمار نمی رود. همچنین، توده 131-15 (خراسان جنوبی) در هر دو رژیم آبیاری از عملکرد دانه و علوفه خشک قابل قبولی نسبت به سایر توده ها برخوردار بود.

به منظور بررسی اثر تنش خشکی بر عملکرد و اجزاء عملکرد 31 ژنوتیپ لوبیا چشم بلبلی، آزمایشی به صورت طرح بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار در دو شرایط آبیاری معمول (بدون تنش) و قطع آبیاری (تنش خشکی از مرحله گلدهی تا پایان دوره رشد) در مزرعه پژوهشی دانشگاه تهران واقع در کرج در سال زراعی 91-1390 اجرا گردید. صفات مورد بررسی شامل ارتفاع بوته، تعداد شاخه های بوته، تعداد غلاف در بوته، تعداد دانه در غلاف، وزن صد دانه، عملکرد بیولوژیک تک بوته و عملکرد دانه تک بوته بودند. نتایج حاصل از تجزیه واریانس صفات نشان داد که در هر دو شرایط بدون تنش و تنش خشکی در ژنوتیپ های مورد مطالعه برای کلیه صفات در سطح احتمال 1% اختلاف معنی دار وجود داشت. نتایج حاصل از تجزیه مرکب دو محیط نیز نشان داد که بین ژنوتیپ ها در مورد تمامی صفات اختلاف معنی داری در سطح احتمال 1% وجود دارد. اثر محیط نیز برای تمامی صفات در سطح احتمال 1% معنی دار بوده که بیانگر تاثیر منفی روی صفات در اثر اعمال تنش خشکی در مرحله گل دهی می باشد. اثر متقابل ژنوتیپ × محیط برای صفات تعداد غلاف در بوته، تعداد دانه در غلاف و وزن صد دانه معنی دار شد که بیانگر واکنش متفاوت ژنوتیپ ها در محیط های مختلف است. میانگین مقایسه صفات نشان داد که در هر دو شرایط تنش خشکی و بدون تنش بیشترین عملکرد مربوط به ژنوتیپ شماره 6 بود. نتایج تجزیه همبستگی نشان از همبستگی بالا و معنی دار عملکرد بیولوژیک و تعداد غلاف در بوته با عملکرد دانه را در هر دو شرایط تنش و بدون تنش داشت، که می توان از آن ها در انتخاب مستقیم برای افزایش عملکرد استفاده نمود.